Chè Manman,
Ou oblije genyen yon tibebe ki an sante epi kenbe tèt ou an sante, tou. Lè w manje manje ki fòtifyan epi lè w jwenn swen ou bezwen an, se youn nan pi gwo kado ou bay tibebe ou genyen k ap devlope a.
WIC kapab ede ou:
- Enfòme ou sou alètman
- Chwazi manje ki bon pou lasante pou ou menm ak fanmi ou
- Jwenn referans pou jwenn swen sante ak lòt pwogram kominotè
- Aprann fason pou kenbe tibebe w la an sante epi an sekirite.
- Achte manje ki bon pou lasante
Konsèy ki sou paj sa a pa ranplase konsèy pwofesyonèl swen sante w la. Note kesyon pou poze yo anvan w ale nan randevou tchèkòp prenatal yo.
Lè w ale nan biwo Special Supplemental Nutrition Program for Women, Infants and Children (WIC, Pwogram Nitrisyon Siplemantè Espesyal pou Fanm, Tibebe ak Timoun) ki nan zòn ou an, ou kapab jwenn plis enfòmasyon sou manje ki bon pou lasante. Nou espere w pwofite tout bagay WIC genyen pou l ofri yo.
Ak tout kè nou,
Pèsonèl WIC ou an
Pran Swen Prenatal
Swen prenatal la se swen sante pou fanm ansent. Gen yon pwofesyonèl swen sante oswa yon enfimyè ki resevwa fòmasyon espesyal k ap verifye pou l wè si ou menm ak tibebe w la anfòm.
Men sa ou kapab atann:
- 1 tchèkòp chak mwa pandan sis (6) premye mwa yo.
- 2 tchèkòp chak mwa pandan 7yèm ak 8yèm mwa.
- 1 tchèkòp chak semèn pandan 9yèm mwa a.
- 1 tchèkòp 2 a 6 semèn apre nesans tibebe w la (apre akouchman).
Pran swen prenatal depi w panse ou ansent. Kalandriye anwo a se yon gid; li enpòtan pou w ale nan tout randevou ki rekòmande yo. Ou kapab aprann plis bagay sou tibebe w la ak fason kò w ap chanje.
- Si w bezwen èd pou peye pou swen prenatal, kontakte biwo Medicaid ki nan zòn ou an.
Chwazi Manje ki Bon pou Lasante pou Ou Menm ak Tibebe W la
Tibebe w la grandi pi byen lè w manje manje ki bon lasante. Chwazi tout kalite manje nan toulè senk (5) gwoup manje yo chak jou.
Pou w jwenn yon rejim alimantè pèsonèl pou suiv chak jou, ale sou www.myplate.gov
Grenn
Legim
Fwi
Pwodui lèt
Pwoteyin
Grenn
6 a 8 ons pa jou
(6 a 8 pòsyon)
1 Pòsyon = 1 Ons
Egzanp:
- 1 tranch pen oswa tòtiya
- Yon bò (½) bagel oswa ti pen anbègè
- Demi (½) tas diri ki kuit, makawoni, oswa sereyal
- 1 tas sereyal sou fòm flokon
Konsèy:
- Manje grenn antye tankou: avwàn, pen konplè, diri konplè, pat alimantè konplè, tòtiya (ble konplè oswa mayi)
Legim
2 tas edmi (½) a 3 tas edmi (½) pa jou
(5 a 7 pòsyon)
1 Pòsyon = Demi (½) Tas
Egzanp:
- 1 tas legim ki kri oswa ki kuit
- 1 tas leti oswa lòt legim fèy vèt
- Demi (½) tas ji legim oswa tomat
Konsèy:
- Manje plizyè kalite ak koulè legim: vèt fonse, jòn abriko, wouj, jòn, mòv, ak blan
- Ajoute yo nan: ze bwouye, diri, makawoni, salad, ak ragou
Fwi
1- 1 tas edmi (½) pa jou
(2 a 3 pòsyon)
1 Pòsyon = Demi (½) Tas
Egzanp:
- Demi (½) tas ki rache oswa ki kuit
- 1 fwi – pòm, zoranj, pèch, elatriye.
- Demi (½) tas ji fwi ki 100%
Konsèy:
- Manje plizyè kalite ak koulè legim: wouj, jòn, jòn abriko, ble, mòv, ak blan
- Mete fwi ki tranche oswa ki rache a sou sereyal, krèp, poudin, ak yogout jele
Pwodui lèt
3 tas pa jou
(3 pòsyon)
1 Pòsyon = Demi (1) Tas
Egzanp:
- 1 tas lèt
- 1 tas yogout
- 1 a 2 tranch fwomaj
Konsèy:
- Chwazi lèt 1% oswa ki pa gen grès
- Si li difisil pou w bwè lèt, mande WIC kèk ide
Pwoteyin
5 ons edmi (½) a 6 ons edmi (½) pa jou
(5 pòsyon edmi a 6 pòsyon edmi)
1 Pòsyon = 1 Ons
Egzanp:
- 1 ons vyann, vyann poul, vyann kodenn, oswa pwason
- Yon ka (¼) tas ton lejè ki nan bwat konsèv
- 1 ze
- Yon ka (¼) tas pwa ki kuit oswa tofou
- Yon (1) gwo kiyè manba
Konsèy:
- Yon pòsyon 3 ons gwosè yon pil kat
- Chwazi vyann ki mèg: kuit yo nan fou, boukannen, oswa griye yo
- Manje plis pwa; mande WIC resèt
Eseye Meni
Ou menm ak tibebe w la santi nou pi byen lè nou manje repa ak ti goute regilye. Men yon egzanp meni ki gen ladan l manje ou kapab achte avèk avantaj WIC ou yo.
Men kèk egzanp ki montre aparans pòsyon repa ak ti goute a ka genyen nan asyèt ou.
Manje maten
1 fig mi
1 tas lèt ki pa gen grès oswa ki 1%
1 tranch pen konplè griye
1 ze bwouye ki kuit
Manje midi
Demi (½) tas moso bwokoli ki kuit
1 tas dlo
1 ons pen mayi
demi (½) tas sòs tomat ak yon ka
(¼) tas pwa pinto epi yon (¼) tas pwa wouj
Ti goute
Demi (½) tas ji zoranj ki 100%
1 tas melon ki koupe
demi (½) yogout ki gen tikal grès
5 oswa 6 bonbon sèl konplè
3 oswa 4 tranch fwomaj
demi (½) tas konkonm tranche avèk 1 gwo kiyè sòs salad
dlo ant repa yo ak ti goute yo
Manje aswè
1 tas salad vèt ki melanje avèk yon ka (¼) tas tomat
avèk yon bò (½) ze ki bouyi di avèk 1 gwo kiyè sòs salad
demi (½) tas kawòt kuit ki tranche
1 tas diri konplè
avèk 3 ons vyann poul ki kuit nan fou epi ki tranche
1 tas lèt ki pa gen grès oswa ki 1%
Ti goute: Gou, Bon pou Lasante, epi Fasil
Vize 2 a 3 ti goute chak jou. Eseye fè melanj ti goute ki bon pou lasante lè w chwazi manje nan omwen de (2) gwoup manje yo. Ti goute ekilibre sa yo ap fè ou rete vant plen.
Egzanp: Manba + Tranch Pòm
Pen, Sereyal, oswa
Lòt Grenn
- Bagel
- Sereyal
- Ble konplè oswa mayi
- Bonbon sèl
- Ponmkèt Anglè
- Bonbon sèl Graham
- Avwàn oswa labouyi mayi
- Pen pita
- Pen ki gen rezen sèk
- Pen konplè
- Granola oswa melanj fwi sèk
- Pòpkòn
Pwodui lèt oswa
Pwoteyin
- Fwomaj
- Fwomaj lèt kaye
- Yogout ki jele
- Yogout
- Ze ki kuit
- Fwi sèk (tankou nwa)
- Manba ki fèt ak pistach oswa manba ki fèt ak nwa
- Pwa chich kraze
Fwi oswa
Legim
- Bwokoli
- Kawòt
- Piman dou
- Edamame
- Tomat
- Seleri
- Zaboka
- Pòm
- Fig mi
- Rezen
- Melon
- Zoranj
- Pèch
- Anana
- Rezen sèk
- Frèz
Konsèy sou Restoran Fasfoud
Ou ap deplase? Mande fasfoud sa yo:
- Sandwitch ki fèt ak vyann poul griye
- Anbègè janbon oswa anbègè fwomaj (pa mete twòp bagay sou li ak sòs ki kapab ajoute anpil grès, sèl, ak sik)
- Salad pla prensipal oswa ti salad sou kote
- Pitza ki gen piman dou, tomat, ak djondjon sou tèt li
- Bourito ki fèt ak pwa
- Pòmdetè ki kuit nan fou avèk legim ak fwomaj sou tèt li
- Fwi
- Dlo, lèt ki gen tikal grès, oswa ji ki 100%
Konsèy sou Sekirite Manje
- Lave men w ak savon ak dlo anvan w manje oswa prepare manje.
- Lave legim ak fwi yo ak dlo anvan w manje yo oswa kuit yo.
- Kuit vyann bèf, vyann kochon, vyann poul, vyann kodenn, pwason, ak bèt lanmè yo jiskaske yo byen kuit.
- Chofe òtdòg yo, vyann ki deja kuit yo, ak vyann chakitri tankou moutadèl, salami oswa janbon, nan vapè anvan w manje yo.
- Mande WIC oswa pwofesyonèl swen sante w la ki pwason ki bon pou manje ak kantite yo rekòmande pou manje pandan gwosès la.
Pinga ou manje kèk manje.
Gen kèk manje ki pa bon pou ou menm ak tibebe w la lè w ansent. Men sa pou pa manje:
- Pwason dore, jòfi, taza, oswa reken
- Zuit ki kri, oswa pwason tankou souchi, sachimi, oswa seviche
- Vyann ki pa fin kuit, k ap fè san oswa ki kri tankou vyann poul, vyann bèf, oswa vyann kodenn
- Vyann chakitri, fas pou mete sou manje, oswa pate yo pa chofe nan vapè
- Ze kri oswa ze ki kuit mou
- Vyann fime
- Òtdòg ki pa kuit
- Feta, fwomaj ki gen tras ble, fwomaj Brie, fwomaj meksiken (queso blanco oswa queso fresco)
- Lèt oswa fwomaj ki pa pasterize (kri)
- Ji oswa sid ki pa pasterize
- Chou briksèl kri, tankou chou boujon alfalfa
Mande pwofesyonèl swen sante w la anvan ou manje fèy oswa bwè te fèy; yo gendwa pa bon pou tibebe w la.
Pran Vitamin Prenatal yo
Vitamin prenatal yo gen fè ak asid folik anplis pou pèmèt tibebe w la devlope. Gade pou wè si vitamin prenatal ou a gen omwen 150 mcg yòd ladan l. Si vitamin prenatal ou ap pran an pa genyen kantite yòd sa a ladan l, mande pwofesyonèl swen sante w la.
Pinga ou pran okenn lòt vitamin sof si pwofesyonèl swen sante w la preskri w li.
Pran Swen Dan Ou
Gen chanjman òmonal ki fèt kay fanm ansent yo ki kapab fè enpak sou sante bouch yo.
Pou w kenbe dan w ak jansiv ou an sante, asire ou:
- Bwose dan w (ak lang ou) omwen de (2) fwa pa jou.
- Pase fil nan dan w chak jou.
- Bwè dlo epi evite bwè bwason sikre
- Fè yon tchèkòp dan
Itilize yon bwòsdan ki gen pay swa. Bwose dousman. Si jansiv ou senyen lè w bwose oswa lè w pase fil dan, di pwofesyonèl swen sante w la sa.
Fè Aktivite Fizik pou Kò w An Sante
Kò ou rete anfòm lè w bouje li. Bouje kò w si pwofesyonèl swen sante w la ba ou otorizasyon. Mache, detire, ak naje se kèk bon mannyè pou w ka bouje kò w.
Men sa ki rive lè w fè aktivite fizik:
- Ou ap gen plis enèji epi mwens fatig
- Ou ap dòmi pi byen
- Ou ap elimine estrès
- Ou ap mete jèvrin nan misk ou yo
- Ou ap kenbe kò w pi byen
Jwenn tan pou w fè aktivite fizik pandan 30 minit oswa pandan pifò jou oswa tout jou nan semèn nan.
Men ki jan ou kapab repati tan an:
10 minit mache nan maten
+ 10 minit mache nan apremidi
+ 10 minit mache nan aswè
30 minit
Gwosi
Kantite pwa ou ta dwe pran an depannde pwa ou te genyen anvan gwosès la. Mande pwofesyonèl swen sante w la, enfimyè a, oswa pèsonèl WIC yon grafik pwa pou siveye pwogrè ou.
Pwa Ou Te Genyen Anvan Gwosès
Pwa ki pa sifi
Endis mas kòporèl ki mwens pase 18.5
Bon Pwa
Endis mas kòpòrèl ki ant 18.5 ak 24.9
Pwa ki depase
Endis mas kòpòrèl ki ant 25 ak 29.9
Obèz
Endis mas kòpòrèl ki plis pase 30 oswa ki egal ak 30
Bon Pwa Ou Pran Pandan Gwosès Ou a
Ant 28 ak 40 liv
Ant 25 ak 35 liv
Ant 15 ak 25 liv
Ant 11 ak 20 liv
Bon Pwa Ou Pran Pandan Gwosès Ou a Pwa ou pran pandan gwosès ou a pèmèt tibebe w la devlope. Ou ta dwe pran ant 1 ak 4 liv pandan premye trimès la. Apati 4yèm mwa a, ou ka pran ant demi (½) ak yon (1) liv anviwon pa semèn.
Pou w kontinye pran pwa yon fason ki estab:
- Manje lè w grangou
- Chwazi manje ki bon pou lasante pou manje
- Bwè dlo
- Mache pou ka rete aktif
Si pwa ou pran an:
Nòmal
Ou ka megri pi fasil lè tibebe w la fin fèt. Li kapab ede pwoteje sante w ak sante tibebe w la.
Twò piti
Tibebe w la ka fèt twò piti oswa twò bonè.
Twòp
Li ka pi difisil pou w megri lè tibebe w la fin fèt. Epitou, li kapab ogmante risk ou menm oswa tibebe w la genyen pou soufri pwoblèm sante alontèm.
Si w ansent marasa, triplè oswa plis timoun, pale avèk pwofesyonèl swen sante w la sou pwa ou ta dwe pran ki bon pou ou.
Pwoteje Tibebe Ou An epi Kenbe Li An Sante
Li rekòmande pou w evite tabak, nikotin, alkòl (byè, diven, tafya, oswa bwason ki melanje), marigwana, ak dwòg ki ilegal yo pandan gwosès la. Chak pwodui sa yo kapab fè enpak negatif sou sante w ak sante tibebe w la.
Nou konnen li kapab difisil pou kanpe oswa redui konsomasyon pwodui sa yo. Si w gen difikilte, gen resous ki disponib ki kapab ede w.
Ou pa poukont ou.
Nou la pou n sipòte w.
Pou w jwenn èd pou sispann konsome tabak oswa nikotin ki gen ladan l ankadreman gratis, yon plan kite fimen gratis, ak materyèl edikatif gratis, ale sou www.quitnow.net.
Pou w jwenn èd pou kite alkòl, marigwana, oswa konsomasyon lòt dwòg ilegal, kontakte pwofesyonèl swen sante w la oswa ale sou www.findtreatment.gov.
Mande pwofesyonèl swen sante w la anvan ou pran medikaman pou asire w li bon pou tibebe w la.
Malèz Pandan Gwosès
Kò ou chanje lè w ansent. Ou gendwa gen anvi vomi pandan 3 oswa 4 premye mwa yo. Gen kèk odè ak manje ki gendwa fè w vomi.
Men sa pou fè si w anvi vomi… (maladi gwosès):
- Louvri fenèt la pou w kite lè fre antre epi mete vye lè a deyò
- Leve dousman lè w reveye
- Manje kèk bonbon sèl anvan w desann kabann nan
- Rete lwen odè ki ka fè w vomi
- Manje manje ki frèt si sant manje ki kuit yo fè w vomi
- Manje vyepti kantite manje chak inèdtan oswa dezèdtan
- Bwè likid, men pran ti gòje
Ou kapab gen “maladi gwosès” nenpòt lè nan jounen an.
- Men si w gen anvi vomi, ou toujou bezwen manje ak likid. Si w pa kapab kenbe anyen nan vant ou, rele pwofesyonèl swen sante w la.
Ofiyamezi tibebe w la ap devlope, ou ka gen yon vant fè mal lè w manje. Li gendwa difisil pou ale alasèl. Pale ak pwofesyonèl swen sante w la si gen pwoblèm sa yo. Pa pran medikaman sof si pwofesyonèl swen sante w la konseye w pran yo. Men kèk konsèy:
Si w gen kè brile…(Gonfleman):
- Manje 5 oswa 6 ti repa, olye ou pran 2 oswa 3 gwo repa
- Evite manje fritay oswa manje ki gen grès
- Manje manje ki gen mwens epis
- Bwè ti gòje dlo avèk repa ou yo
- Chita dwat oswa mache apre w fin manje
- Evite kafeyin ki nan soda, kafe, oswa te
Si w konstipe… (ou pa ka poupou):
- Manje manje ki gen fib tankou:
- Legim
- Fwi
- Pwa ak pwa frans
- Sereyal konplè
- Pen oswa ti bonbon sèl konplè
- Makawoni konplè
- Diri konplè
- Tòtiya mayi
- Bwè anpil likid, tankou dlo
- Mache lè w fin manje
Byen Kòmanse avèk Tibebe Ou An – Ba Li Tete!
Lèt manman se tout sa tibebe w la bezwen pandan sis (6) premye mwa yo nan lavi l. Lèt ou genyen an gen bon engredyan yo nan kantite ki apwopriye yo pou tibebe la kòmanse viv lavi l byen anfòm. Alètman an bon pou ou tou.
Men sa Manman K Ap Fè Alètman yo di...
"M santi m fyè lè m ap bay tete. Tibebe m lan
an sante epi li djanm gras ak yon kado sèl mwen kapab ba li."
Alètman an pwoteje sante tibebe w la.
Tibebe ki tete yo gen mwens risk pou yo:
- Gen SIDS – Sendwòm Lanmò Sibit Tibebe
- Alèji
- Gen maladi, tankou grip, enfeksyon respiratwa, ak enfeksyon nan zòrèy
- Obèz
- Gen dyare ak konstipasyon
Alètman an bon pou manman an, tou.
Alètman an pèmèt ou:
- Redui risk pou w obèz, fè kriz kadyak, estwòk
- Diminye risk pou gen kansè tete ak lòt kansè
- Kenbe zo w djanm
- Repran gwosè ou te genyen anvan gwosès la pi rapid
Verite sou Alètman
-
Anpil manman gen dout sou alètman.
Pale avèk pèsonèl WIC la sou nenpòt pwoblèm alètman ou ka genyen. -
Lè w bay tibebe w la tete lè li grangou, sa ap pèmèt kò w pwodui tout lèt tibebe w la bezwen.
Nan premye jou yo, tibebe yo bezwen manje 8 a 12 fwa pa jou paske vant yo piti anpil. - Lè w kenbe tibebe a nan bra w pandan w nan lopital la epi apre w fin yo egzeyate w, sa ap pèmèt ou pwodui lèt.
-
Ou pa ta dwe gen doulè lè w ap bay tete.
Si w gen doulè, chèche èd. Rele pwofesyonèl swen sante w la, klinik WIC, lopital ki nan zòn nan, oswa La Leche League (LLL). -
Mande moun ede w lakay ou, sitou nan premye jou yo.
Mande fanmi ak zanmi w yo pou yo ba w koutmen nan travay nan kay yo epi pou yo siveye lòt timoun yo. Papa a oswa yon lòt moun nan fanmi an kapab kenbe tibebe a, ede benyen li epi jwe avèk li. Tibebe yo bezwen anpil lanmou ak akolad anplis bay tete a. -
Ou kapab reprann travay oswa retounen lekòl epi w kontinye ap bay tete.
Indiana, ansanm avèk pifò Eta yo, gen lwa ki egzije travay yo bay moman poz ak espas pou ponpe lèt nan travay. Epitou, gen lwa nan tout 50 Eta yo ki pou pwoteje manman yo lè yo ap fè alètman devan moun. -
Manman k ap bay tete yo kapab manje manje yo renmen yo!
Yo pa bezwen okenn rejim alimantè espesyal. -
WIC gen Konseye (manman tankou w ki bay tibebe w yo tete) pou sipòte w nan eksperyans alètman w lan.
Ekspè nan Alètman WIC Deziyen yo disponib tou pou ede w si ta gen pwoblèm ki pi konplèks.
Pou w jwenn plis enfòmasyon sou alètman, ale sou wicbreastfeeding.fns.usda.gov
Plan Alètman Mwen Nan Lopital La
Di enfimyè w yo ak pwofesyonèl swen sante w la objektif ou se pou fè alètman sèlman pou tibebe w la. Mande yo pou yo suiv direktiv sa yo depi yo bon pou ou menm ak tibebe w la.
Alètman Sèlman – Tanpri pa bay tibebe mwen an okenn lèt nan bwat, dlo oswa dlo glikoz toutotan w pa pale ak mari/mennaj mwen oswa mwen menm.
Kontak Po ak Po – Pandan sejou mwen an, mwen vle kenbe tibebe mwen nan bra mwen otank posib.
Ponp Lèt – Si tibebe mwen an pa kapab tete oswa li separe ak mwen poutèt rezon medikal, mwen vle itilize yon ponp lèt pi vit posib. Si mwen oblije fè plis tan ap ponpe lèt pase sejou m fè nan lopital la, tanpri raple mwen pou m rele biwo WIC ki nan zòn mwen an.
Nanpwen Bibwon oswa Sousèt – Tanpri pa bay tibebe m nan tetin atifisyèl. Sa vle di sousèt oswa nenpòt kalite bibwon.
Sipò pou Alètman – Tanpri ede mwen avèk alètman an pandan premye èdtan apre m fin akouche.
Sak pou Pote – Tanpri pa voye okenn lèt nan bwat ni enfòmasyon sou lèt nan bwat lakay la lè nou ap kite lopital la. Depreferans, fè mwen sonje mwen ap bay tibebe mwen an pi bon nitrisyon an lè mwen chwazi ba li tete.
Kreye Tan pou Tèt Ou
Gen yon tibebe se pa jwèt non! Gendelè ou ka santi w fatige, emosyonèl, epi mabyal. Ou gendwa menm santi w tris. Jwenn tan pou rilaks ou epi repoze w. Si w santi ou akable, mande moun ede w.
Mande fanmi ak zanmi ou ede w.
Pale ak pwofesyonèl swen sante w la.
Rele Liy Èd Postpartum Support International la nan 1-800-944-4773, ale sou www.postpartum.net, oswa voye mesaj tèks nan 800-944-4773 (Anglè) oswa 971-203-7773 (Panyòl).
Men sa pou fè pou montre w renmen tèt ou:
- Eseye dòmi ak repoze ase
- Pran kèk minit chak jou pou ou menm sèlman
- Pase tan avèk moun ou apresye yo; evite sila yo ou pa apresye
Si ou panse fè tèt ou oswa tibebe w la mal, chèche èd lapoula.
Rele nan 1-800-273-8255 oswa rele oswa voye mesaj tèks nan 988 pou jwenn sipò emosyonèl konfidansyèl 24 sou 24, 7 jou sou 7.
Pou w jwenn sipò pou alètman, kontakte Konseye nan Alètman WIC oswa Ekspè Alètman WIC Deziyen ki nan zòn ou an.
Enstitisyon sa a ofri tout moun menm opòtinite.
