h2 hide
Dear Hringtu Pa,
Na fa a pum le a lungput thannak ah a biapimi dirhmun in naa tel.
Na fa le nifatin in na hmuh hna asiloah inn dang ah na um zongah, na fa nunnak nih thlennak nganpi a sernak ah hliphlau tein i tel ve. Na umpinak le na teltumnak nih anmah cu a ngan a dam deuhmi, aa nuam deuhmi, a hlawh a tling deuhmi hngakchia le kum tling upa pakhat dirhmun in than a bawmh hna.
Na pa-fa caan hmannak a thatnak (quality) cu na fa he caan na hmangmi a suimilam zat nak in a biapi deuh tuk. Nan i pehtlainak a thatnak (quality) nih na fa man a ngei mi in aa hmuhnak ah denteo in thatnak a ngei.
Pa le teltumpi in a thangmi hngakchia cu:
39%
cu
sianginn ah
A tamdeuh an ngah tawn
2x
2x
college ah an kal tawn i siangsangruun dih hnu ah a hmunmi rian an hmuh tawn
- Na pa asiloah na pawng a ummi midang pa he i tahchunh hlah. NANGMAH hi na fa nih an zoh dingmi pakhat cu na si!
Cawn Ka Bawm
Hngakchia nih an nu le pa hna zoh in an cawn tawn. Nifatin cawnnak ah pa le nih hliphlau tein telpitu a ngeimi hngakchia cu hitin an si tawn:
-
sianginn kai thawk
dingin timhcia an si -
harnak tawlrel zia
a thiam deuhmi an si -
midang he
an i hawikomh deuh
Pa le teltumpi in a thangmi hngakchia cu sianginn in ngol ter chunnak asiloah chuah khawhnak 60% in a tlawm deuh.
Nu le pa cu hngakchia a saya pakhatnak an si. Na theih men lai lo, asinain nifatin thil na tuahmi in na fa cu na cawn piak hna.
Na fa cu hitin cawn na bawmh khawh:
- Nikhat na hmannak i na hmuhtonmi vawlei kong chimh in.
- Muici (color), saram aw, cafang, le kanaan na hmuhmi le na theihmi cu sawh piak le rel piak in.
-
Zaanriah ei, lente lengah i celh, carel, asiloah TV zoh tibantuk nifatin cawlcanghnak pawl caah umti in.
Pakhat le pakhat ah lung i chiah khawhnak hnga tv, phone zoh caan cu a tlawmbik in riikhiah hna.
Lungthin ruahnak in lengtecelh asiloah carel piak kha na forhfial hna zongah, na umpi sawhsawhmi hna nih hngakchia cu hnangam ter deuhnak le i lawm deuhnak a bawmh hna.
Lentecelh Caan
Hngakchia cu lente an i celh tikah an cawn. Hringtu pa le cu nu le hna nak in aa dang deuhmi lengtecelhnak style an ngei, cucu okay asi ko!
Hringtu pa le hna cu takpum lei lengtecelhnak kha thazang an pek deuh i cunihcun hngakchia cu a tanglei hi zeitin na tuah lai timi a cawnpiak hna:
- Thinhun i sumnak.
- I zuamnak le zuamcawhnak thazang pek.
- Lungduhnak i sum lio ah takpum pehtlainak tawlrel.
Na fa he hliphlau tein umnak nih an ruh thawng deuh in thannak, an titsa benhnak, le thluak thangchonak a bawmh hna.
Hihi na fa he tuah ti ding a nuammi cawlcanghnak tlawmpal asi:
- I thup le kawl, doi in tonghmi (tag), “Simon Chim (Simon Say)”, asiloah tlik tibantuk aa hliphlaumi lente i celh.
- Sehbing i cit ti.
- Bawlung cheh asiloah chuih cawn.
- Pangpar dum ah kal in lentecelhnak ah lente i celh.
- Hngakchia cu nikhat chung an i hliphlau a herh.
Ei Usih
Kum no hngakchia rawl pek cu a harmi rian asi. Rawl einak cabuai ah umter cu a fawimi asi. Rawl ei caan ah pa le um cu hngakchia caah a biapimi asi.
Rawl ei caan cu na fa kong theih deuh nak dingcaah caan tha tuk asi. Na fa cu ni an hmannak, an hawi le kong, le zeidah an lawh timi hal hna. Hi nih na fa cu na dawt hna timi a langh ter i na caan le lungthin na pekmi cu a phu.
Hi hna hi rawl ei caan ah philh khawh lo dingmi thil na tuah khawh ding cheukhat an si.
- Chungkhar hmunkhat ah rawl ei ti hna.
- Na fa rawl chumh i bawmh ter hna. Aa telmi thil hna cu an tawl khawh, an tah khawh, an chap khawh, i an cawh khawh.
- Zohchunh tlakmi si ko! Na fa na pekmi ngan a dammi rawl kha ei ve.
- Leng ah ei in, nuamhnak kal in, asiloah thutdan ai ah cushion thutnak hmang in coffee cabuai ah thut in rawl einak hmun thleng hna.
- Rawl ei caan i biaruah kha thazang peknak caah tv, phone cu phit hna law hmuh khawh lonak ah chiah hna.
Pa le cu an um asiloah an i teltum tikah, hngakchia cu thau luan tuknak chuah khawhnak kha
2Xin a niam deuh.
Hi A Thleumi Ha Thar Pawl Hi Ven Hna
Ha ngandamnak cu pumsa ngandamnak tluk in a biapi ve. Na fa a ha dam tein chiahnak ah i hliphlau ko.
- Ni khat ah voi hnih an ha taih ter hna (ha 1 asiloah 2 lawng a um hmanh ah). Zeibantuk phun hasii dah hman asi lai timi hal dingcaah na fa ngandamnak zohkhenhtu cu asiloah ha sibawi cu hal hna.
- Nangmah le na fa caah zingka le ih caan caah hmunkhat ah ha taihnak caan suai hna. Hihi cu an caah a nuam kho i an ha hman tein zeitindah taih asi lai timi an hmuh khawh.
- Rawl le rawltam riamnak kar lak ah ti lawnglawng pek hna. Na fa nih sado le Kool-Aid bantuk a thlummi dinmi a herh lo. Nifatin na fa nih thingthei hang a dinmi a zat rii khiah piak hna.
Ngandamnak le Himnak
Hngakchia cu a cawl le cangka in, a ngol ti lo ding a lo. Na fa nih nifatin in thil tamdeuh in zeitindah tuah asi lai timi a cawn. Hi nih a chim duh micu him tein chiah dingcaah tamdeuh in rian na tuan a herh timi asi.
- Sehbing asiloah scooter an i cit tikah na fa cu luchinh i chinh ter hna. Zohchunh tlak a tha mi pakhat si ko law na luchinh i chinh ve!
- Ti kholhnak, ti lionak, asiloah ti dil tibantuk ah ti chungah asiloah ti pawngah an um ahcun na fa he um peng.
- Ruahnak cheuh asi mi zawt khamnak sii vial te hman tein i chunh ter peng hrimhrim hna. Zeitik ah na fa sii chunh a si lai timi zoh dingcaah www.cdc.gov/vaccines/schedules ah hin zoh hna. Na fa nih sii chunh ding a herhmi naa fiang lo ahcun sibawi phone chawnh hna.
- Ti pawngah na fa a um tikah him tein chiah dingcaah naihniam tein zoh hna.
Mawtaw Thutnak
American Academy of Pediatrics (American Hngachia Zawtnak Thlopbul Fimthiamnak) nih mawtaw thutnak cu khual tlawnnak ca lawngah hman ding asi tiin ruahnak a cheuh. Naa tinhnak hmun na phan tikah, a bik in na fa aa hngilh ahcun, mawtaw thutnak in na bawhte cu na kalpi hna lai tiah ruahnak cheuh asi.
- Zeitluk a tawimi asi zongah, khual tlawnnak kip ah mawtaw thutnak hman hna.
- Na fa a pum le a kum ah hrambunh in mawtaw thutnak hman hna. Hi konglam cu mawtaw thutnak ah na zoh lengmang khawh.
- Bunh ning, a umtu ning, le mawtaw thutnak a phun cu na naute a than tikah aa tleng ve a herh lai.
- Mawtaw Thutnak hman tein zeitindah ka bunh lai timi cawn hna. Na bawhte asiloah hngakchia cu hman tein tem hna.
– Hri cu a zang awk asi.
– Thawnnak clip cu zak level ah a um awk asi.
– Thutnak cu a kam lei in a kam lei ah nam tikah tlawmte aa thawn awk asi.
Mawtaw thutnak himnak kong hlethlai chap dingah hi ka ah rak leng:
Na fa cu a tlawmbik kum 2 asi tiang hnu lei a hoihmi thutnak ah thut ter. A nganmi fa na ngei hmanh ah hmailei a hoihmi thutnak asiloah tha khun in sermi thutnak (booster seat) ah thial dingin i ranh tuk hlah.
Hngakchia cu zeitikhmanh ah thlibom (airbag) hmai ah thut ter hna hlah. A hmailei thutnak in aa citmi hngakchia cu airbag nih a thah khawh. Airbag hmai ah hnu lei a hoihmi thutdan cu zeitik hmanh ah chiah hlah.
Pa Hna caah Thil Hrampi (Fatherhood Resources)
National Fatherhood Initiative (Rampumpi Pa Hna caah Hramthawknak)
National Responsible Fatherhood Clearinghouse (Rampumpi Pa Hna caah Tuanvolaknak Fiangternak Zung)
- Na umnak Head Start (Lu Thawknak) program asiloah sianginn system ah pa hna caah thawknak program a um maw timi zoh hna.
Hi riantuannak zung cu atlukmi caantha petu asi.
